Chirurgia artroskopowa

W wielu przypadkach uszkodzenia łąkotek, więzadeł, ścięgien i innych struktur stawu można leczyć za pomocą chirurgii artroskopowej.

Ale artroskopia nie jest potrzebna przy każdym bólu stawu. Decyzję o operacji podejmuje się po ustaleniu przyczyny objawów i ocenie, czy interwencja chirurgiczna rzeczywiście może poprawić funkcję.

Artroskopia to małoinwazyjna technika chirurgiczna, przy której do wnętrza stawu przez niewielki dostęp wprowadzany jest specjalny system optyczny — artroskop.

Obraz struktur wewnętrznych stawu przekazywany jest na monitor, co pozwala chirurgowi szczegółowo je ocenić.

Przez dodatkowe niewielkie dostępy wprowadzane są specjalne narzędzia, za pomocą których można wykonać niezbędną interwencję chirurgiczną.

W ten sposób artroskopia pozwala nie tylko zobaczyć patologię wewnątrz stawu, ale też w odpowiednich przypadkach odtworzyć lub zrekonstruować uszkodzone struktury przez minimalne dostępy chirurgiczne.

Konsultacja ortopedy-traumatologa jest wskazana, jeśli niepokoją Cię:

• ból stawu kolanowego lub barkowego
• powtarzający się obrzęk stawu po obciążeniu
• uczucie blokowania lub „zakleszczania” kolana
• niestabilność lub uczucie, że kolano „ucieka”
• ból barku przy unoszeniu ręki
• osłabienie barku po urazie
• powtarzające się zwichnięcia lub niestabilność stawu barkowego
• ograniczenie ruchów
• następstwa urazu sportowego
• objawy utrzymujące się mimo przeprowadzonego leczenia zachowawczego

Pierwszym zadaniem jest ustalenie przyczyny objawów.

Dopiero po tym można określić, czy potrzebna jest operacja artroskopowa.

Staw kolanowy jest jednym ze stawów, w których techniki artroskopowe stosowane są szczególnie szeroko.

Łąkotki odgrywają ważną rolę w rozkładzie obciążenia i stabilności stawu kolanowego.

Po urazie może dojść do przerwania łąkotki, czemu towarzyszą ból, obrzęk, trzaski lub mechaniczne blokowanie kolana.

Nie każde przerwanie wymaga operacji.

Jeśli wskazane jest leczenie artroskopowe, zasadniczym pytaniem jest:

• czy można zachować łąkotkę?

W odpowiednich przypadkach preferuje się jej odtworzenie i szew. Jeśli charakter uszkodzenia na to nie pozwala, można usunąć jedynie niestabilny uszkodzony fragment.

Celem jest maksymalne zachowanie funkcjonalnej tkanki łąkotki, a nie po prostu jej usunięcie.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego może prowadzić do niestabilności kolana, zwłaszcza podczas biegu, gwałtownej zmiany kierunku ruchu i obciążeń sportowych.

Decyzja o rekonstrukcji zależy nie tylko od wyniku MRI.

Uwzględnia się:

• niestabilność kliniczną
• wiek
• poziom aktywności fizycznej
• potrzeby sportowe i zawodowe
• towarzyszące uszkodzenia łąkotek i chrząstki
• oczekiwania pacjenta

Jeśli wskazana jest operacja, wykonuje się rekonstrukcję więzadła w celu przywrócenia stabilności stawu kolanowego.

Artroskopia może być również stosowana przy pewnych miejscowych uszkodzeniach chrząstki stawowej, ciałach wolnych wewnątrzstawowych i innych stanach patologicznych.

Taktykę ustala się w zależności od charakteru ubytku, wieku pacjenta i ogólnego stanu stawu.

Ból barku może być związany z różnymi strukturami — ścięgnami mankietu rotatorów, obrąbkiem stawowym, więzadłami i innymi elementami kompleksu barkowego.

Dlatego przed operacją ważne jest ustalenie konkretnego źródła problemu.

Mankiet rotatorów to zespół ścięgien zapewniających stabilność i ruchy stawu barkowego.

Ich uszkodzenie może powodować:

• ból
• ból nocny
• osłabienie
• trudności przy unoszeniu ręki
• obniżenie funkcji barku

Nie każde zerwanie wymaga operacji.

Ale przy odpowiednich wskazaniach artroskopowo można wykonać odtworzenie uszkodzonego ścięgna i jego fiksację do kości.

Po urazowym zwichnięciu barku mogą zostać uszkodzone struktury zapewniające stabilność stawu.

U części pacjentów po pierwszym zwichnięciu występują powtórne epizody niestabilności.

Dotyczy to szczególnie osób młodych i aktywnych fizycznie.

W odpowiednich przypadkach operacja artroskopowa pozwala odtworzyć uszkodzone struktury stabilizujące.

Ważne jest przy tym ocenienie nie tylko tkanek miękkich, ale też ewentualnej utraty tkanki kostnej, ponieważ przy znacznym ubytku kostnym może być potrzebna inna strategia rekonstrukcyjna.

To jedno z głównych pytań tej strony.

Nie każde przerwanie łąkotki trzeba operować.

Nie każde zerwanie mankietu rotatorów wymaga natychmiastowej operacji.

Nie każdy ból stawu można wyleczyć artroskopią.

Decyzja zależy od przyczyny objawów, charakteru uszkodzenia, wieku, aktywności, czasu trwania problemu i wyników wcześniejszego leczenia.

Sam fakt istnienia zmian w MRI nie oznacza jeszcze automatycznej konieczności operacji.

Leczymy nie obraz z MRI, lecz konkretnego pacjenta i zaburzenie funkcji jego stawu.

Wyniki MRI często zawierają sformułowania, które brzmią dla pacjenta poważnie: „przerwanie łąkotki”, „zmiany zwyrodnieniowe”, „uszkodzenie chrząstki”, „zerwanie ścięgna”.

Ale wynik MRI należy oceniać razem z:

• Twoimi objawami
• historią urazu
• badaniem klinicznym
• wiekiem
• aktywnością fizyczną
• ogólnym stanem stawu

Czasem zmiany opisane w MRI nie są główną przyczyną bólu.

Dlatego MRI pomaga podjąć decyzję, ale nie podejmuje jej zamiast lekarza.

Wynik zależy od konkretnej patologii i rodzaju interwencji.

Celem leczenia artroskopowego może być:

• zmniejszenie bólu
• usunięcie blokowania mechanicznego
• przywrócenie stabilności
• odtworzenie uszkodzonej łąkotki
• rekonstrukcja więzadła
• odtworzenie ścięgna
• poprawa ruchomości
• powrót do codziennej i sportowej aktywności

Ważne jest przy tym zrozumienie: artroskopia nie może „zrobić stawu na nowo” i nie usuwa wszystkich przyczyn bólu.

Dotyczy to zwłaszcza zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej, gdy problem polega już nie na pojedynczej uszkodzonej strukturze, lecz na znacznym uszkodzeniu stawu w całości.

Ustalamy charakter objawów, mechanizm urazu, poziom aktywności i ograniczenia funkcjonalne.

Przeprowadzamy testy kliniczne oceniające konkretne struktury stawu.

W zależności od patologii wykorzystuje się radiografię, MRI, a w niektórych sytuacjach — TK.

Określamy, czy problem może być leczony zachowawczo, czy interwencja chirurgiczna daje uzasadnioną przewagę.

Przez niewielkie dostępy wykonuje się niezbędną interwencję zgodnie ze stwierdzoną patologią.

Rehabilitacja zależy od wykonanej operacji.

Po niewielkiej interwencji rekonwalescencja może być stosunkowo szybka. Po szwie łąkotki, rekonstrukcji więzadła lub odtworzeniu mankietu rotatorów konieczny jest dłuższy, kontrolowany proces.

Decyzję o operacji podejmuje się na podstawie połączenia objawów, badania klinicznego i wyników obrazowania.

Zmiana w MRI sama w sobie nie jest wskazaniem do artroskopii.

Jeśli łąkotkę lub inną strukturę można w uzasadniony sposób odtworzyć, preferuje się taktykę oszczędzającą narząd.

Celem końcowym jest stabilny, ruchomy i funkcjonalny staw.

Wynik rekonstrukcji więzadła, szwu łąkotki lub odtworzenia ścięgna w dużej mierze zależy od prawidłowo zbudowanej rehabilitacji pooperacyjnej.

Przy zaawansowanej chorobie zwyrodnieniowej lub innym znacznym uszkodzeniu strukturalnym stawu operacja artroskopowa może nie dać oczekiwanego rezultatu.

W takiej sytuacji ważne jest ustalenie innego optymalnego wariantu leczenia.

Pacjent wcześniej przeszedł leczenie operacyjne stawu kolanowego. Podczas powtórnego badania MRI wykryto całkowite zerwanie przeszczepu więzadła krzyżowego przedniego (ACL) w połączeniu z pionowym przerwaniem łąkotki bocznej oraz uszkodzeniem meniskokapsularnym rogu tylnego łąkotki przyśrodkowej (ramp lesion).

W MRI stwierdzono również towarzyszące zmiany pourazowe i pooperacyjne.

MRI obu stawów kolanowych. Po prawej — powtórne uszkodzenie przeszczepu więzadła krzyżowego przedniego oraz towarzyszące uszkodzenia łąkotek po wcześniejszym leczeniu operacyjnym; po lewej — porównawcze badanie drugiego kolana.

Nawet tak wyraźne zmiany w MRI same w sobie nie determinują ostatecznej taktyki leczenia. Konieczne jest zestawienie wyników badania ze skargami pacjenta, kliniczną stabilnością kolana, poziomem aktywności fizycznej, wynikami wcześniejszej operacji i potrzebami funkcjonalnymi.

Dopiero po takiej kompleksowej ocenie można ustalić, czy potrzebna jest powtórna interwencja chirurgiczna, które struktury wymagają odtworzenia i jaki zakres operacji będzie właściwy.

MRI pokazuje strukturę uszkodzenia. Zadaniem chirurga jest ustalenie jego znaczenia klinicznego i wybór właściwej taktyki leczenia.

Jeśli operacja jest planowa, a sytuacja kliniczna pozwala na czas do podjęcia decyzji, można uzyskać drugą opinię w sprawie proponowanego leczenia.

Może to być szczególnie przydatne, jeśli:

• operację zalecono wyłącznie na podstawie MRI
• nie jest jasne, czy można najpierw spróbować leczenia zachowawczego
• zaproponowano usunięcie części łąkotki
• istnieją wątpliwości co do konieczności rekonstrukcji więzadła
• zalecono operację mankietu rotatorów
• objawy i wynik MRI nie wydają się w pełni zrozumiałe

Podczas konsultacji można zestawić wyniki MRI z objawami i obrazem klinicznym oraz ustalić, czy operacja jest rzeczywiście potrzebna i jakie zadanie ma rozwiązać.